*** Y HỌC PHƯƠNG ĐÔNG *** NGUYỄN QUANG HƯNG *** HOTLINE : 0123 666 7879 ***

THỤC ĐỊA


THỤC ĐỊA
Tên khoa học: Rehmannia glutinosa (Gaertn)
Họ Hoa Mõm Chó (Scrophulariaceae)
Bộ phận dùng: củ. Chọn củ Sinh địa khô, vỏ mỏng, xám đen, thịt đen ánh vàng, mềm, mịn, nhiều nhựa, củ càng to càng tốt để chế ra Thục địa.
Thành phần hoá học: có Manit, Rehmanin, chất đường.
Tính vị:   vị ngọt, tính hơi ôn.
Quy kinh: Vào kinh Tâm, Can  và Thận.
Tác dụng: tư âm dưỡng huyết, thông Thận, tráng thuỷ.
Chủ trị: âm hư, huyết suy, hư lao, thất thương, dùng phối hợp với Mạch môn thì đại bổ tinh huyết.
Liều dùng: Ngày dùng 12 - 64g
Kiêng ky: kỵ sắt.
Cách bào chế:
Theo Trung Y: Chọn thứ Sinh địa tốt, to (4 - 6 củ nặng độ 600g) là tốt nhất; dùng rượu Sa
nhân (700g sa nhân ngâm trong 10 lít rượu đế), tẩm cho thấm một đêm, xếp vào nồi chõ đồ cho thật kỹ (độ một ngày đêm) rồi mang phơi nắng. Đang nóng lại tẩm đồ, phơi như trên. Làm như vậy 9 lần là được.
Rửa sạch, cạo vỏ, tẩm rượu 1 ngày đêm, đồ phơi, lại tẩm. Làm như vậy 5 - 6 lần là được.
Theo kinh nghiệm Việt Nam:
- Lấy 10kg sinh địa rửa sạch đất, để ráo nước lấy 5 lít nước cho vào 300g bột Sa nhân nấu cho cạn còn 4,5 lít. Lấy nước Sa nhân tẩm củ Sinh địa, rồi xếp vào khạp hay thùng men, nấu trực tiếp với nước Sa nhân còn lại,
cho thêm độ 100g gừng tươi giã nhỏ và nước sôi cho đủ ngập hết các củ; nấu trong 2 ngày đêm cho chín, nước cạn đến đâu thấm nước sôi vào cho đủ mực nước cũ, nấu cho kỹ; nếu nấu dối sau này có nấu lại củ cũngkhông mềm được. Khi nấu phải đảo luôn, lúc cuối cùng thì để cho cạn, còn 1/2 mực nước cũ thì vớt củ sinh địa ra, phơi cho ráo nước. Lấy nước nấu (cứ 1 lít thì thêm 1/2 lít rượu) tẩm bóp rồi đồ 3 giờ đem phơi. Làm nhiều lần như vậy đến khi hết nước nấu thì thôi. Làm được 9 lần tẩm, đồ phơi thì càng tốt (cách này thông thường). Nếu nửa chừng hết nước thục thì lấy ít rượu tẩm rồi đồ, phơi cũng được.
Lấy 10kg Sinh địa, rửa sạch kỹ, ủ hai ngày đêm. Lấy 5 lít rượu có ngâm với  100g bột Sa nhân (trong 5 - 7 ngày) tẩm bóp vào củ Sinh địa cho thấu, cho rượu còn lại và củ Sinh địa vào trong cái hũ hay thùng tráng men đậy kín rồi nấu cách thuỷ trong một nồi tôn to rạng 3 ngày đêm. Rải phơi trong cái nia thưa, lấy vải phin đậy kín (tránh ruồi nhặng). Chiều tối, lấy nước thục đã thêm ½ phần rượu mà tẩm bóp. Hôm sau đồ lại trong 3 giờ rồi đem phơi. Công việc tẩm, đồ phơi làm cho đến khi hết nước thục thì thôi, nếu làm được 9 lần (cửu chưng, cửu sái) thì càng tốt.
Phẩm chất: Thục địa thịt chắc, ngoài đen huyền, mềm, không dính tay, thớ dai là tốt.
Thục nhỏ đã nắm lại, khi xé ra tuy mịn nhưng không có thớ, không có tiết đen.
Bảo quản: đựng trong thùng kín, tránh sâu bọ. Khi dùng thái lát mỏng, hoặc nấu thành cao đặc hay đập bẹp sấy khô với cái thuốc khác để làm hoàn tán.